Zelf een Ebb and Flow systeem maken met een opbergbox

Wat is een Ebb and Flow systeem eigenlijk?

Stel je voor: je plantjes staan in een bak met hydroponische korrels.

Ze krijgen af en toe een flinke slok voedingswater, net als bij eb en vloed. Daarna loopt het water weer weg, zodat de wortels verse lucht krijgen. Dat is precies wat een Ebb and Flow systeem doet. Het is een simpel, betrouwbaar systeem zonder aarde, ideaal voor beginners en experts.

Waarom zou je dit zelf maken? Omdat je voor minder dan €50,- een professioneel kweeksysteem in elkaar kunt zetten.

Geen dure kant-en-klare bakken van merken als General Hydroponics of GHE, maar je eigen versie met een opbergbox van de bouwmarkt.

Je bespaart geld en je begrijpt je systeem veel beter. De kern van dit project is een opbergbox van ongeveer 40 liter. Daarbovenop komt een tweede bak, de kweekbak, die je vult met hydroton kleikorrels of clay pebbles.

Een simpele dompelpomp zorgt voor de watercirculatie. Je kunt dit systeem gebruiken voor sla, kruiden, of zelfs kleine tomatenplanten.

De benodigdheden en de kosten

Je hebt niet veel nodig voor een basis Ebb and Flow systeem.

• Opbergbox 40 liter: €8,- (bijvoorbeeld van de Action of Praxis)
• Opbergbox 30 liter (voor de kweekbak): €6,-
• Dompelpomp 300 liter/uur: €15,- (merk als Gardena of een budgetversie)
• Hydroton kleikorrels 40 liter: €20,- (bij tuincentrum of online hydroponics shop)
• Voedingswater: €10,- voor een starterkit van Plagron of Canna
• Slangetje 4 meter: €3,-
• Boormachine met boor 20mm: heb je waarschijnlijk al, anders lenen
• Timer: €10,- (digitaal of analoog)

Hier is een overzicht met specifieke producten en prijzen die je bij de bouwmarkt of tuincentrum kunt vinden. De totale kostprijs ligt rond de €70,-.

Als je al een pomp of timer hebt, ben je nog goedkoper uit. Vergelijk dit met een kant-en-klaar systeem van €150,- en je ziet direct de winst. Je kunt de opbergboxen het beste kiezen in een donkere kleur. Lichtdoorlatende bakken kunnen algengroei bevorderen, wat je wilt vermijden. Zorg dat beide bakken stabiel op elkaar passen.

Stappenplan: bouwen van je Ebb and Flow systeem

Begin met de grote opbergbox van 40 liter. Dit is je waterreservoir.

Boor in de deksel een gat van 20mm middenin. Dit is de toevoer voor je water. Boor daarnaast nog twee kleine gaten voor de kabel van de pomp en een eventuele overloop.

Neem de kleinere opbergbox van 30 liter. Dit wordt je kweekbak.

Boor in de bodem ongeveer 10 tot 15 gaten van 10mm. Dit zorgt voor drainage. Zorg dat de gaten niet te groot zijn, anders vallen de kleikorrels erdoorheen. Plaats de bak op vier steunen van kurk of houtblokken van 5 cm hoog in de grote bak.

Plaats de dompelpomp onderin het reservoir. Sluit het slangetje aan op de pomp en leid het door het gat in de deksel.

Zorg dat het slangetje uitkomt in de kweekbak. Wanneer je zelf een kweektafel bouwt, vul je de bak met hydroton kleikorrels tot ongeveer 2 cm onder de rand. Vul het reservoir met water en voeg de hydroponische voeding toe volgens de instructies van het merk.

Bij Plagron is dit ongeveer 5 ml per liter water. Zet de timer aan: 15 minuten aan, 45 minuten uit.

Test het systeem: de pomp moet het water in de kweekbak pompen, waarna het terugstroomt via de gaten.

Varianten en prijsindicaties

Er zijn verschillende manieren om je Ebb and Flow systeem uit te breiden. Als je zelf een hydroponics systeem bouwen wilt, is een populaire variant het ‘flood and drain’ systeem met een aparte voedingskamer.

Hierbij pompt de pomp water uit een tweede reservoir, wat de voedingssamenstelling stabieler houdt. Dit kost wel extra: een tweede opbergbox van €8,- en een extra pomp van €15,-. Een andere optie is een groter systeem voor meer planten.

Gebruik een opbergbox van 60 liter als reservoir en een bak van 50 liter als kweekruimte.

De kosten stijgen dan naar ongeveer €100,-. Dit is geschikt voor 4 tot 6 tomatenplanten of een flinke bos kruiden. Voor de tech-liefhebbers is er de geautomatiseerde versie met een Raspberry Pi of een eenvoudige timer van Meross (€25,-).

Die kun je via een app bedienen. De basis blijft hetzelfde, maar je voegt sensoren toe voor pH en EC-waarden.

Een pH-meter van Bluelab kost €50,-, maar is niet essentieel voor beginners.

Wil je een systeem zonder elektriciteit? Probeer een passief Ebb and Flow ontwerp met een handbediende kraan. Dit is goedkoper (€30,- totaal) maar arbeidsintensiever. Je moet dan handmatig het water bijvullen en aftappen. Als je hiervoor een houten frame voor een verticaal systeem bouwt, bespaar je bovendien veel ruimte.

Praktische tips voor succes

Hou je waterwaarden in de gaten. Check elke week de pH-waarde; idealiter ligt die tussen 5,5 en 6,5.

Gebruik een simpele teststrip of een digitale meter. Bij een verkeerde pH nemen planten voeding minder goed op. Plaats je systeem op een plek met veel licht, maar niet in direct zonlicht op het water.

Een temperatuur van 20-25°C is ideaal. Als het water te warm wordt, groeien wortelrot en algen sneller.

Vervang het water elke 2 tot 3 weken om opbouw van zouten te voorkomen. Kies de juiste planten. Bladgroenten zoals sla en spinazie doen het geweldig in Ebb and Flow.

Grotere planten zoals tomaten hebben meer ruimte nodig en kunnen de bak snel uitgroeien. Start met 2 tot 4 planten per 30 liter bak.

Onderhoud is eenvoudig maar essentieel. Spoel de kleikorrels elke oogst uit met schoon water.

Controleer de pomp op verstoppingen. Een beetje preventie voorkomt grote problemen. Zo blijft je zelfgemaakte systeem jarenlang draaien.