Wat is PPM (Parts Per Million) en hoe reken je het om naar EC?

Stel je voor: je staat in je hydroponische kweekruimte, je bent net begonnen met die mooie Aerogarden of misschien wel een DIY NFT-systeem van PVC-buizen.

Je water ziet er helder uit, de planten groeien, maar dan check je je EC-meter en je hoofd begint te draaien. Wat betekent die 1.8 eigenlijk?

En waarom praten sommige kwekers over 900 PPM en anderen over 1400 PPM? Welkom in de wereld van PPM en EC, twee manieren om te meten hoeveel voedingsstoffen er in je hydroponische oplossing zitten. Het klinkt ingewikkeld, maar het is gewoon een andere schaal om hetzelfde te meten, net zoals je temperaturen in Celsius en Fahrenheit kunt uitdrukken.

Waarom PPM en EC cruciaal zijn voor je hydroponische kweek

In hydroponics groeien je planten rechtstreeks in water, zonder aarde. Dat water zit vol met opgeloste mineralen, de voedingsstoffen die je planten nodig hebben.

Te weinig voedingsstoffen en je planten verhongeren stiekem. Te veel en je verbrandt de wortels.

PPM en EC zijn de meetinstrumenten die je vertellen of je in de sweet spot zit. Zonder deze metingen gok je blind en dat is geen optie voor een serieuze kweker. PPM staat voor Parts Per Million, oftewel delen per miljoen.

Het meet de concentratie van opgeloste vaste stoffen in je water. EC staat voor Electric Conductivity, oftewel elektrische geleidbaarheid.

Denk aan zout in water. Een theelepel zout in een liter water is een lage concentratie. Een hele kom zout in diezelfde liter water is een hoge concentratie. EC en PPM geven precies aan hoe vol je 'soep' is.

Hoe meer zouten en mineralen er in het water zitten, hoe beter het stroom geleidt. Beide meten hetzelfde: de totale concentratie voedingsstoffen. Het enige verschil is de eenheid. De reden dat je beide termen tegenkomt, is dat verschillende merken en meetapparaten andere schalen gebruiken.

Een Bluelab EC-meter en een General Hydroponics PPM-meter kunnen verschillende getallen laten zien voor exact dezelfde voedingsoplossing.

Dat is verwarrend, maar makkelijk op te lossen als je de omrekening kent.

Wat je nodig hebt voor je eerste meting

Om PPM en EC te meten en om te rekenen, heb je niet veel nodig.

Een EC-meter is de basis. De Bluelab EC Pen (rond €70) is een favoriet onder hydroponics-kwekers. Goedkopere modellen van het merk Apera of HM Digital kosten tussen de €30 en €50 en doen het prima voor beginners. Zorg dat je meter gekalibreerd is met kalibreervloeistof (meestal 1.413 EC of 2.76 EC, kost ongeveer €10 per flesje).

Een PPM-meter is eigenlijk een EC-meter die de waarde omrekent naar een PPM-schaal. Veel EC-meters hebben een schakelaar om tussen EC en PPM te wisselen.

Let wel op welke schaal je gebruikt: de meeste hydroponics-voedingen gebruiken de 500-schaal of de 700-schaal.

De Bluelab en General Hydroponics producten werken vaak met de 500-schaal (PPM500). Dat betekent dat 1 EC = 500 PPM. Verder heb je nodig: een schoon glas of een bakje om water in te meten, een thermometer (om de watertemperatuur te controleren, want die beïnvloedt de EC-meting), en natuurlijk je hydroponische voedingsstoffen.

Voor hydroponics zijn complete voedingssets zoals General Hydroponics Flora Series (€35 voor een set van drie flessen) of de Advanced Hydroponics Holland voedingen (rond €25 voor een complete kit) ideaal. Als je net begint, hoef je niet meteen alles te kopen.

Een EC-meter van rond de €40 en een flesje kalibreervloeistof is genoeg om te starten. De rest kun je later aanschaffen. Het belangrijkste is dat je consistent meet op dezelfde manier.

Stap-voor-stap: PPM omrekenen naar EC (en andersom)

Het omrekenen tussen PPM en EC is simpel als je weet welke schaal je gebruikt. De meest voorkomende schaal in hydroponics is de 500-schaal.

Stap 1: Bepaal welke PPM-schaal je gebruikt

Hieronder lees je hoe je precies omrekent. Controleer je meter of de verpakking van je voeding. De meeste hydroponics-voedingen werken met PPM500.

Dat betekent dat 1 EC gelijk is aan 500 PPM. Sommige meters gebruiken PPM700, waarbij 1 EC = 700 PPM. Het verschil tussen deze EC-schalen wordt hier uitgelegd.

Stap 2: Doe een meting

Dit is cruciaal, want anders reken je verkeerd. Als je een meter van Bluelab of General Hydroponics hebt, is het bijna altijd PPM500. Tijdsindicatie: Check dit even, duurt 30 seconden.
Veelgemaakte fout: Verwarrende schalen. Als je een PPM700-meter gebruikt maar denkt dat het PPM500 is, meet je te hoog en voed je je planten te weinig. Gebruik je liever een betrouwbare Hanna GroLine Combo meter om je pH en EC in één keer nauwkeurig te monitoren?

Vul een schoon glas met water uit je hydroponische systeem. Zorg dat het water op kamertemperatuur is (tussen 20 en 25 graden Celsius).

Stap 3: Reken EC om naar PPM (PPM500)

Dompel je EC-meter in het water en wacht tot de waarde stabiel is, meestal 10-20 seconden. Noteer de EC-waarde. Stel je meet 1.8 EC. Tijdsindicatie: 1 minuut.
Veelgemaakte fout: Te snel aflezen.

Wacht altijd tot de cijfers niet meer veranderen. Gebruik de formule: PPM = EC x 500.

Stap 4: Reken PPM om naar EC

Voorbeeld: je meet 1.8 EC. Vermenigvuldig 1.8 met 500. Dat is 900 PPM.

Als je meter op PPM500 staat, laat hij direct 900 zien. Als je meter op PPM700 staat, laat hij 1.8 x 700 = 1260 PPM zien.

Check dus altijd welke schaal je meter gebruikt. Tijdsindicatie: 30 seconden.
Veelgemaakte fout: Vergeten te vermenigvuldigen.

Sommige kwekers denken dat EC en PPM hetzelfde zijn, maar dat klopt niet. Doe het omgekeerde: deel je PPM-waarde door 500 (voor PPM500). Voorbeeld: je meet 900 PPM.

Stap 5: Pas de waarden toe op je hydroponische systeem

900 / 500 = 1.8 EC. Als je PPM700 gebruikt, deel je door 700.

Voorbeeld: 1260 PPM / 700 = 1.8 EC. Zo zie je dat het dezelfde oplossing is, alleen een andere eenheid. Tijdsindicatie: 30 seconden.
Veelgemaakte fout: Delen door de verkeerde factor. Gebruik je PPM500, deel dan door 500, niet door 700.

Nu je weet hoe je omrekent, pas je het toe. Voor jonge planten in een hydroponisch systeem zoals een Kratky of DWC (Deep Water Culture) begin je met een lage EC, rond 0.8-1.2 EC (400-600 PPM).

Voor volwassen planten in een NFT-systeem (Nutrient Film Technique) kun je opschalen naar 1.5-2.0 EC (750-1000 PPM). Gebruik je de General Hydroponics Flora Series? Volg dan de aanbevelingen op de fles, maar meet altijd zelf.

Stap 6: Kalibreer en controleer regelmatig

Tijdsindicatie: 2 minuten om aan te passen.
Veelgemaakte fout: Te snel opschalen.

Verhoog de EC stapsgewijs, niet in één keer. Je meter kan na verloop van tijd afwijken. Kalibreer je EC-meter nauwkeurig elke 2-4 weken met kalibreervloeistof.

Doe dit altijd met schoon water en volg de instructies van de fabrikant. Als je een Bluelab Pen hebt, druk je op de kalibratieknop en dompel je hem in de 1.413 EC-oplossing.

Tijdsindicatie: 5 minuten per kalibratie.
Veelgemaakte fout: Niet kalibreren. Een ongekalibreerde meter geeft verkeerde waarden en dat leidt tot verkeerde voeding.

Veelvoorkomende problemen en hoe je ze oplost

Een veelgemaakte fout is het vergeten van de watertemperatuur. EC-metingen zijn temperatuurafhankelijk. Als je water kouder is dan 20 graden, meet je een lagere EC.

Warmer water geeft een hogere EC. Zorg dat je water tussen 20 en 25 graden is voor een stabiele meting.

Gebruik een simpele aquariumthermometer (€5) om dit te controleren. Een ander probleem is het mengen van voedingsstoffen. In hydroponics meng je vaak meerdere componenten, zoals een A- en B-tank.

Meng ze nooit direct bij elkaar, want ze kunnen reageren en neerslaan. Los eerst de A-stof op in water, roer goed, en voeg dan de B-stof toe. Meet daarna pas de EC. Dit voorkomt onnauwkeurige metingen.

Als je EC-waarde te hoog is, kun je hem verlagen door schoon water toe te voegen aan je reservoir.

Voor een DWC-systeem van 20 liter, voeg je bijvoorbeeld 2 liter schoon water toe om de EC met 0.2 te verlagen. Als de EC te laag is, voeg je een kleine hoeveelheid voeding toe, bijvoorbeeld 5 ml van je voedingsoplossing per 10 liter water, en meet dan opnieuw.

Verwar PPM niet met pH. PPM/EC meet de concentratie voedingsstoffen, pH meet de zuurgraad. Beide zijn belangrijk, maar ze zijn verschillend. Gebruik een pH-meter (€30-€50) om je pH tussen 5.5 en 6.5 te houden voor hydroponics.

Verificatie-checklist: controleer je meting

Gebruik deze checklist om zeker te weten dat je meting klopt. Loop elk punt na voor je verdergaat met je kweek.

• Is je EC-meter gekalibreerd? Doe dit elke 2-4 weken met kalibreervloeistof (1.413 EC).
• Weet je welke PPM-schaal je gebruikt? Meestal PPM500 voor hydroponics. Check je meter of voedingsverpakking.
• Is het watertemperatuur tussen 20-25°C? Gebruik een thermometer voor nauwkeurigheid.
• Heb je de meting stabiel afgelezen? Wacht 10-20 seconden tot de waarde niet meer verandert.
• Heb je de juiste formule gebruikt? PPM = EC x 500 (voor PPM500) of EC = PPM / 500.
• Pas de waarden toe op je plantfase? Jonge planten: 0.8-1.2 EC, volwassen planten: 1.5-2.0 EC.
• Heb je voedingsstoffen correct gemengd? Meng A en B apart, roer goed, meet dan.

Als je alle punten kunt afvinken, ben je klaar om je hydroponische kweek te optimaliseren. Het kost even tijd om te wennen, maar eenmaal onder de knie, geeft het je volledige controle over je plantengroei. Ga aan de slag en meet regelmatig, dan groeien je planten als nooit tevoren.