Wat is het verschil tussen PPM en EC?

Je staat in de winkel, je hebt net je hydroponics systeem opgezet – misschien een Dutch Bucket of een simpele DWC bak – en nu loop je tegen een muur van termen aan: PPM en EC. Het voelt alsof je een geheime taal moet leren om je planten niet meteen om zeep te helpen.

Geen zorgen, het is makkelijker dan het lijkt. Deze twee afkortingen vertellen je precies hoeveel voeding je water eigenlijk bevat, en dat is het hart van elke succesvolle kweek zonder aarde. Stel je water voor als een spons.

Die kan maar een bepaalde hoeveelheid oplossen voordat het verzadigd raakt. PPM en EC zijn de meetsystemen die je vertellen hoe vol die spons al zit met mineralen.

Zonder deze metingen gok je blindelings met je voedingsrecept, en bij hydroponics is gokken hetzelfde als verliezen.

De basis: Wat zijn PPM en EC eigenlijk?

EC staat voor Elektrische Conductiviteit. Simpel gezegd: het meet hoe goed je voedingswater stroom leidt. Mineraalzouten in je voedingsoplossing – zoals calcium, nitraat en kalium – geleiden elektriciteit.

Hoe meer zouten er opgelost zijn, hoe beter het water stroom leidt.

De eenheid is millisiemens per centimeter (mS/cm). Een typische waarde voor volwassen bladgroenten ligt rond de 1.2 tot 1.8 mS/cm.

PPM betekent Parts Per Million, of delen per miljoen. Dit vertelt je hoeveel deeltjes voedingsstof er zweven in een miljoen deeltjes water. Er bestaan verschillende schalen voor, maar de meest gangbare in de hydroponics wereld is de 500 schaal (soms aangeduid als TDS).

Hierbij wordt een EC van 1.0 mS/cm omgerekend naar 500 PPM. Een EC van 1.4 mS/cm wordt dan ongeveer 700 PPM.

Waarom twee systemen? Omdat de geschiedenis een beetje rommelig is. Sommige merken meten in EC, anderen in PPM. Je meetapparaat moet instelbaar zijn om verwarring te voorkomen. Het gaat uiteindelijk om hetzelfde principe: hoeveelheid voedingszouten in je water, maar de eenheid waarin je het afleest verschilt.

Waarom deze metingen cruciaal zijn voor hydroponics

Wanneer je kweekt in aarde heb je een buffer. De aarde kan voedingsstoffen vasthouden en langzaam afgeven. Bij hydroponics zit je direct op de wortels.

Er is geen buffer. Als je water te sterk is (te hoog in EC/PPM), verbranden de wortels door osmotische druk.

Ze kunnen geen water meer opnemen, zelfs niet als er genoeg water in de bak zit. Je plant verwelkt terwijl hij in water staat.

Een te lage EC/PPM is net zo gevaarlijk, maar langzamer. Je planten krijgen honger. Ze worden bleek, groeien traag en ontwikkelen geen goede vruchten.

Denk aan een tomaat die wel bloeit maar geen vrucht zet, of sla die slap en bitter wordt.

Door te meten voorkom je deze extremen en houd je de groei stabiel. Je waterkwaliteit speelt ook mee. Leidingwater heeft vaak al een basale EC (meestal 0.2 - 0.4 mS/cm). Als je hier voeding aan toevoegt zonder rekening te houden met die basiswaarde, zit je al snel te hoog. Meten is weten: je telt de EC van je leidingwater op bij de EC van je voeding, of je start met osmosewater als je een zuiver systeem wilt.

Hoe je ze meet en wat de getallen betekenen

Gebruik een combi-meter die zowel EC als PPM aankan. Merken als Bluelab, Hanna Instruments of de goedkopere varianten van Apera zijn populair.

Een degelijke pen-meter kost tussen de €50 en €120. Goedkopere modellen (€20-€30) zijn vaak minder accuraat en slijten snel, dus investeer liever meteen goed als je serieus bent. De werking is simpel: dompel de sensor onder in je voedingsreservoir.

Zorg dat de temperatuur van het water rond de 20°C is, want temperatuur beïnvloedt de meting.

Roer even zodat de voedingsstoffen gelijk verdeeld zijn. Lees de waarde af. Als je EC 1.6 mS/cm is en je meet op de 500 PPM-schaal, is je PPM-waarde 800 (1.6 x 500).

Er is ook een 700-schaal, die wordt soms in Europa gebruikt. Hierbij is EC 1.0 gelijk aan 700 PPM.

Praktische voorbeelden per gewas

Check altijd welke schaal je meter gebruikt. Een waarde van 800 PPM op de 500-schaal is veel sterker dan 800 PPM op de 700-schaal.

De meeste hydroponics-voedingsschema's geven aan welke schaal ze gebruiken, vaak de 500-schaal. Elk gewas heeft een eigen voorkeur. Je kunt niet zomaar alles op dezelfde waarde kweken. Hier een indicatie voor jonge plantjes (kiemfase) en volwassen planten in hydroponics:

• Bladgroenten (sla, rucola, spinazie): Start op 0.8 mS/cm (400 PPM), verhoog naar 1.2 - 1.5 mS/cm (600-750 PPM) bij volwassenheid.
• Tomaten en paprika's: Start op 1.0 mS/cm (500 PPM), groei naar 2.0 - 3.0 mS/cm (1000-1500 PPM) tijdens vruchtzetting. Deze planten zijn zware eters.
• Kruiden (basilicum, munt): Houden van 1.2 - 1.8 mS/cm (600-900 PPM). Te veel geeft een bittere smaak.
• Aardbeien: Rond de 1.4 - 2.2 mS/cm (700-1100 PPM), afhankelijk van de groeifase.

Deze waarden zijn richtlijnen. Let altijd op je plant.

Als de bladranden verbranden (bruine randen), is je EC te hoog. Als de nieuwe bladeren klein en lichtgroen zijn, is de EC vaak te laag.

Prijzen en systemen voor metingen

Je hebt een paar opties, afhankelijk van je budget en hoe serieus je bent. De basis is een handheld pen-meter.

Een Bluelab EC Pen kost rond de €80. Een Apera PC60-Z is een multi-meter (pH, EC, TDS, temperatuur) en kost ongeveer €90-€110.

Deze zijn waterdicht en vrij accuraat voor thuisgebruik. Wil je automatiseren? Dan kom je uit bij controllers.

Een Bluelab Guardian Monitor Continuous hangt rond de €150-€180. Deze meet constant de EC en pH en schakelt desnoods een doseerpomp aan of uit.

Handig voor grote systemen of als je vaak weg bent. Een goedkoper alternatief zijn analoge EC-meters met een losse sonde, maar die zijn minder nauwkeurig voor hydroponics omdat ze gevoelig zijn voor temperatuurverschillen. Vergeet de kalibratievloeistof niet. Een flesje EC 1.413 mS/cm kalibratieoplossing kost ongeveer €10-€15.

Zonder kalibratie is je meter waardeloos na een paar maanden. Doe dit minstens elke 3 maanden, of vaker bij intensief gebruik.

Sommige merken zoals Milwaukee bieden complete kits aan (meter + opbergcase + kalibratievloeistof) voor €60-€80.

Veelvoorkomende problemen en oplossingen

Een veelgemaakte fout is het meten direct na het bijvullen van je reservoir. Het water is dan niet stabiel. Wacht altijd 15-30 minuten na het toevoegen van voeding of water, zodat de zouten volledig opgelost zijn en de temperatuur zich heeft gestabiliseerd.

Een ander issue is EC-stijging door verdamping. Als water verdampt, blijven de mineralen achter.

Je EC loopt op, terwijl de pH vaak ook verandert. Controleer je EC dagelijks.

Is hij te hoog? Verdun met osmosewater of leidingwater (zonder voeding) tot je doelwaarde bereikt is. Voeg nooit alleen water toe zonder de EC te checken, want je verdund de voedingsstoffen te veel.

Probleem: Je EC daalt plotseling zonder dat je water bijvult. Dit duidt op wortelgroei die veel voeding opneemt, of op een lekkage.

Controleer je systeem op druppels. Als je planten heel langzaam groeien, verbruiken ze veel. Je moet dan voedingsoplossing bijmaken met een hogere concentratie dan de startwaarde, of een vers reservoir maken.

Handige tips voor dagelijks gebruik

Gebruik een logboek. Schrijf elke dag de EC, pH en temperatuur op, plus wat je hebt bijgevuld.

Zo zie je patronen. Misschien stijgt je EC elke avond omdat de lampen warmte geven en het water verdampt.

Of je pH zakt omdat je voeding zuurder wordt naarmate de planten groeien. Een simpele notitieblok of een app op je telefoon helpt enorm. Investeer in een goede thermometer voor je water. EC-metingen zijn temperatuurafhankelijk. De meeste meters compenseeren dit automatisch (ATC - Automatic Temperature Compensation), maar een stabiele temperatuur rond 20-22°C geeft de meest betrouwbare lezingen.

Gebruik een aquariumverwarmer in de winter als je reservoir koud wordt. Start altijd met een lage EC bij jonge plantjes en bouw langzaam op.

Je wortels zijn dan nog gevoelig. Als je zaailingen overzet van rockwool naar een DWC-systeem, zorg dan dat de EC van het water lager is dan de EC van het rockwoolblok om schok te voorkomen. Een verschil van maximaal 0.2 mS/cm is veilig. Vergeet ook niet om te controleren hoe groot je waterpomp voor een NFT systeem moet zijn.

Denk aan je meettechniek. Dompel de sensor nooit dieper dan de aangegeven lijn op de pen.

Maak de elektrode na elke meting schoon met gedestilleerd water (geen kraanwater, dat laat kalkaanslag achter).

Bewaar je meter nooit in de kalibratieoplossing, maar in een speciale opbergvloeistof of droog. Een droge elektrode gaat kapot. Onthoud: EC en PPM zijn gereedschappen, geen doel op zich.

Ze helpen je de taal van je planten te spreken. Als je de waarden stabiel houdt binnen de range van je gewas, groeien je planten sneller, gezonder en leveren ze meer op.

Dus pak je meter, meet even en pas aan waar nodig. Misschien is het ook tijd om te kijken of je regenwater kunt gebruiken voor je hydroponics systeem; je planten zullen je dankbaar zijn.