Dat is leuk: je eigen luffa-sponzen kweken op hydroponics

Hydroponics en Luffa cylindrica (Sponskomkommer)

Als je voorgaande artikelen hebt gelezen ben je misschien al aardig vertrouwd met de basisprincipes van hydrocultuur. Dan is het leuk en zinvol om naar een volgend niveau te gaan. De volgende stap zou kunnen zijn dat je andere systemen gaat gebruiken of andere gewassen gaat telen. Misschien wil je meer uit een bestaand systeem halen dan alleen maar wat sla en kruiden voor jezelf kweken.

In principe kan de hele wereld je afzetmarkt zijn, maar dan moet je wel goed kijken naar welke gewassen je wilt en kunt telen en of daar markt voor is. Is het gewas winstgevend? Is het voordeliger om een ​​snelle oogst te verbouwen of kies je voor een waardevoller gewas dat op een langere termijn geoogst zal worden? Moet je verschillende gewassen kweken? Wil je er vooral van eten of wil je meer? Zelf ben ik in de afgelopen jaren op verschillen gewassen gestuit die iets meer opleveren dan alleen voedsel. Een daarvan is de Luffa cylindrica (ook wel Luffa aegyptiaca genaamd) of in het Nederlands de sponskomkommer.

Wat maakt luffa interessant?

Deze vrucht is vooral bijzonder omdat je deze kunt eten, maar er ook andere dingen mee kunt doen. Handig, omdat je altijd meer hebt dan je op kunt eten. Zo kan hij een biologisch alternatief zijn voor hydroponics plugs (i.p.v. bijvoorbeeld steenwol) en als kiemmedium. Maar hij kan ook dienen als douche-spons. Misschien ken je de luffa-sponzen uit de biologische winkel? Je kunt die gewoon zelf telen!

In principe is Luffa een subtropische groente en wordt op grote schaal gekweekt in Azië, India, Brazilië en de VS. Naast dat het als groente wordt gebruikt, vindt luffa een brede toepassing als verpakkingsmedium, matten, geluidsdichte voering, badsponzen, reinigingssponzen voor gereedschap en absorbens voor het verwijderen van zware metalen (zoals nikkel, lood, chroom, koper, enz.) uit afvalwater.

De stevige vezels van de luffa zorgen voor een prachtige structuur, met een uitstekende drainage. En deze drainage maakt de vrucht speciaal. De vrucht heeft een vezelig, sponsachtig skeletnetwerk binnenin, dat talrijke zaden bevat die glad en zwart zijn met een smalle vleugelachtige rand. De vruchten zijn groen als ze jong zijn en bruin als het fruit droog wordt. Als de vrucht rijpt verdwijnt het zachte inwendige weefsel. Meestal wordt luffa gekweekt op de grond., maar wij zijn begonnen met het telen van luffa op basis van hydroponics.  

De teelt

Je eigen luffa laten groeien is natuurlijk leuk en ook zeker de moeite waard. Het zijn sterke planten als ze eenmaal de eerste groeifase door zijn. Ze worden heel lang, soms wel negen meter. Daarom heb ik gekozen voor de Dutch bucket om ze te laten groeien. Ze kunnen klimmen langs wijnstokken of bijvoorbeeld betonijzer. Hoe meer ondersteuningspunten, hoe beter. Een stevig ondersteunend hekwerk is een must. De vruchten worden namelijk erg zwaar. Luffa kan overleven in halfschaduw met wat direct zonlicht maar beter doen ze het in de volle zon. In een zeer heet, droog klimaat hebben ze flink wat water nodig omdat ze de neiging hebben te verwelken als het te droog wordt. Als de bladeren slap worden, hebben ze extra water nodig. De tijd die luffa nodig heeft van groei tot bloei en volwassenheid kan sterk variëren tussen planten. Meestal rond de 160 dagen, maar het kan ergens tussen de 130 en 220 dagen zijn. Ze houden van een pH van 5.5-6.8. De zaden kiemen simpel en snel in een cocosplug. Hebben ze eenmaal drie blaadjes, dan plant ik ze over in een Dutch bucket met kleikorrels erin. Een druppelsysteem zorgt voor contante aanvoer van water.

Leuk feit: onrijpe (groene) luffa’s zijn eetbaar, maar als je ze wilt gebruiken om te koken moet je ze klein oogsten, voordat de vrucht vezelig wordt.

Naarmate de vruchten rijpen, wordt het xyleem (dat water van de wortels omhoog transporteert naar de rest van de plant) vezelig en stijver. Als je ze wilt gebruiken als spons of kweekplug verzamel je ze nadat ze zijn verkleurd van groen naar geel of zwart. Ze zijn dan lichter geworden en je hoort het rammelen als je ze schudt. Sommige vruchten die nog groen zijn hebben mogelijk toch al voldoende vezels ontwikkeld om nuttig te zijn, maar het is het veiligst om gewoon te wachten totdat ze op de plant zelf gaan drogen.

Na het drogen verwijder je de buitenste schil. Verzamel de zaden en bewaar die van de beste luffa’s voor herbeplanting. Luffa’s produceren wel veel zaden per vrucht, maar selecteer alleen de zwarte, volwassen zaden om te bewaren. Spoel alle resterende pulp van de vezel weg in schoon water. Drenk eventueel een paar minuten in een verdunde bleekoplossing om de vezels witter te maken als je dat wilt en spoel ze dan nog een laatste keer voordat je ze laat drogen.

Nadat de luffa-sponzen zijn gedroogd, kunnen ze heel lang worden bewaard als ze worden vrijgehouden van vocht en stof. Je kunt ze ook alvast in brokken snijden om te gebruiken voor het ontkiemen van zaden of het starten van stekken.

Veel plezier

© Ed van der Post