Kweeklampen schema voor de groeifase: Aantal uren licht per dag

Je staat met een glimlach voor je hydroponics opstelling. De blaadjes zien er fris groen uit, de wortels hangen mooi in de voedingsoplossing. Je wilt het beste voor je plantjes.

Dan komt die ene vraag altijd terug: hoeveel uur licht hebben ze nu eigenlijk écht nodig?

Het antwoord is niet zomaar 'aan en uit'. Het is een ritme.

Een dag- en nachtcyclus die je planten stuurt van zaailing naar oogst. In hydroponics, waar je alles onder controle hebt, is dit ritme je krachtigste instrument. Je bent de zon. En een goede zon weet wanneer het tijd is om te schijnen en wanneer om te rusten.

Waarom een schema je oogst maakt of breekt

Denk even aan je eigen biologische klok. Werken zonder ritme maakt je moe en onproductief.

Planten zijn precies hetzelfde. Licht is hun eten. Ze zetten licht om in energie, via fotosynthese.

Maar die energie gebruiken ze niet allemaal als de lamp aan staat. Ze verwerken het, bouwen het op, en groeien als de lamp uitgaat.

Dat gebeurt tijdens de donkere uren. De nacht is dus minstens zo belangrijk als de dag.

Zonder rust verbranden je planten op. Ze groeien wel, maar zwak en slap. Een strak schema zorgt voor sterke stengels, dikker blad en een overvloedige oogst. In de groeifase draait alles om structuur.

Je wilt geen lange, slappe planten. Je wilt compacte, krachtige exemplaren die klaar zijn voor de bloei.

Lichturen zijn hier de hoofdregelaar. Te veel licht in deze fase kan je planten verwarren. Ze blijven in de groei hangen of denken dat het al tijd is om te bloeien.

Te weinig licht zorgt voor trage groei en verlepte bladeren. Je voedingsoplossing in je hydro-systeem doet zijn werk, maar zonder het juiste lichtsysteem haal je er nooit alles uit.

Het is de motor en de brandstof in één.

Het magische getal: 18 uur licht, 6 uur duister

Voor de groeifase is er een gouden standaard die voor bijna alle hydroponics kwekers werkt: 18 uur aan, 6 uur uit. Waarom? Omdat dit de perfecte balans is tussen maximale energie-opname en voldoende rust.

In die 18 uur hebben je planten alle tijd om te eten. Ze bouwen een energiereservoir op. In de 6 uur dat de kweeklamp uit is, verwerken ze dit.

Ze gebruiken de opgebouwde suikers om nieuwe cellen te maken. Dit is het moment dat de echte groei gebeurt.

Zie het als een fabriek die 18 uur productie draait en 6 uur onderhoud pleegt. Je kunt ook kiezen voor 20 of zelfs 24 uur licht. Is dat beter? Niet per se. Sommige snelle groeiers, zoals slasoorten of basilicum, doen het prima op 20 uur licht. Ze groeien dan enorm snel.

Maar de vraag is: is dat wat je wilt? Een plant die nooit rust, maakt geen sterke celwanden.

Je riskeert dat de plant 'verbrandt' of dat de smaak minder intens wordt. De 18/6-cyclus is een veilige, effectieve strategie die voor bijna elke plantensoort in de groeifase werkt. Begin hiermee. Je kunt later altijd nog experimenteren.

Let goed op de signalen van je planten. Ze vertellen je precies wat ze nodig hebben.

Hoe je planten reageren op te veel of te weinig licht

Een teveel aan licht in de groeifase herken je aan verbrande bladranden. De bladeren krullen omhoog alsof ze proberen te ontsnappen. Ze worden bleek of geel.

Je LED kweeklamp staat dan te fel of te lang aan. Je planten zijn oververmoeid.

Een tekort aan licht herken je aan 'etiolatie'. Dat is een duur woord voor lange, slappe stengels met veel ruimte tussen de bladeren.

De plant rekt zich uit naar meer licht. Hij wordt bleek en zwak. Je voedingsoplossing in je NFT-systeem of DWC-bak kan dan nog zo goed zijn, de plant kan het niet opnemen zonder voldoende energie.

Het lichtspectrum: het is niet alleen maar helder wit

Licht is niet zomaar licht. Het bestaat uit kleuren, oftewel golflengtes. Voor de groeifase draait het om blauw licht.

Blauw licht (rond de 400-500 nm) stimuleert de aanmaak van chlorofyl en zorgt voor compacte, bossige planten met dikke bladeren.

Een goede kweeklamp voor de groeifase heeft dus een hoog aandeel blauw licht. Moderne LED kweeklampen hebben vaak een instelbare spectrum.

Zet hem op de 'vege' of 'growth' stand. Dan schijnt er meer blauw licht. Merken als Spider Farmer of Mars Hydro hebben modellen met een schakelaar om tussen spectrum te wisselen, wat essentieel is voor een optimaal lichtschema voor hydroponics tomaten.

Waarom is dit belangrijk? Omdat rood licht in de groeifase de plant kan aanzetten tot strekken en bloeien.

Dat wil je juist niet. Je wilt dat de plant zijn energie steekt in blad en stengel, niet in bloemvorming. Sommige kwekers gebruiken speciale 'blurple' (blauw-paars) lampen specifiek voor de groeifase. Tegenwoordig zijn de full-spectrum LED's met een goede instelling ook prima.

De truc is om het spectrum te beheersen. Je stuurt de plant met kleuren, net als met uren.

Kies de juiste lamp voor jouw hydro-systeem

De markt voor kweeklampen is enorm. Voor hydroponics hoef je niet de allerduurste te kopen, maar investeren in kwaliteit loont.

Een goede LED lamp koop je al vanaf €100 tot €250 voor een kast of tent van 60x60 cm. Merken als Spider Farmer (SF-1000) of Mars Hydro (TS 1000) zijn populaire keuzes. Ze verbruiken weinig stroom (rond de 100 watt) en geven precies de juiste spectrum voor de groeifase. Ze zijn dimbaar.

Zet ze voor zaailingen laag (20-30% vermogen) en bouw langzaam op naar 50-70% voor sterkere planten.

Heb je een groter hydro-systeem, bijvoorbeeld een Dutch Bucket opstelling of een grotere DWC bak? Dan heb je meer vermogen nodig. Controleer eerst hoeveel lumen je planten nodig hebben en kijk naar lampen van 200-400 watt. De prijs ligt dan tussen €250 en €500.

Merken als Gavita of California LightWorks bieden professionele kwaliteit. Ze zijn vaak duurder, maar gaan langer mee en geven een extreem efficiënt spectrum.

Let op de PPFD-waarde (Photosynthetic Photon Flux Density). Dit is de hoeveelheid licht die daadwerkelijk op je bladeren valt. Voor de groeifase wil je een PPFD van 200-400 µmol/m²/s op de bladeren hebben.

Een lichtmeter kan hierbij helpen, maar je kunt ook de handleiding van de lamp volgen over de ophanghoogte.

De kosten van licht: een rekenvoorbeeld

Laten we even heel praktisch doen. Stel je hebt een LED van 150 watt. Je draait hem 18 uur per dag.

Dat is 2,7 kWh per dag (150 x 18 = 2700 wattuur, oftewel 2,7 kWh). Bij een energieprijs van €0,40 per kWh kost je dat €1,08 per dag.

In een maand van 30 dagen is dat €32,40. Zie je dat het relatief meevalt als je een efficiënte LED gebruikt?

Een oude HPS lamp van 400 watt zou een stuk duurder zijn. De investering in een goede LED (€150) verdien je dus snel terug in stroomkosten en een betere oogst.

Praktische tips voor je lichtschema

Het draait allemaal om consistentie. Planten houden van ritme.

Zorg dat je lamp elke dag op hetzelfde moment aangaat en uitgaat. Gebruik een simpele schakeltimer.

Die koop je voor €10-€15. Stop hem in het stopcontact, sluit je lamp erop aan, en stel de tijd in. Klaar. Handmatig aan- en uitzetten werkt niet. Je vergeet het, of je bent te laat.

Een timer is je beste vriend. Hou de nacht echt donker.

Zorg dat er geen licht van buitenaf of van andere kamers binnenkomt. Zelfs een klein beetje licht kan de planten verstoren. Ze maken dan te weinig melatonine aan, wat essentieel is voor hun nachtelijke rust.

Hang je kweektent dicht of zorg dat de kweekruimte lichtdicht is. Als je planten in de groeifase slap of te lang zijn, controleer dan eerst je lichtschema en de duisternis in de nacht.

Verplaats je lamp nooit te ver weg. De lichtintensiteit neemt af met de afstand (de kwadraatwet).

Hang je LED in de groeifase op ongeveer 30-50 cm boven de planten. Hang je lamp te hoog, dan groeien je planten weer slap en lang. Hang je hem te laag, dan verbranden de bladeren.

Check dit elke week. Je planten groeien snel!

Pas de ophanghoogte aan om de juiste intensiteit te behouden. Een simpel lichtschema voor hydroponics sla: 18 uur aan, 6 uur uit, met een goede blauwe LED op de juiste hoogte, en je hydroponics kweek zal exploderen van groeikracht.