Aquaponics (uitgesproken: /ˈækwəˈpɒnɨks/) is een duurzaam systeem voor voedselproductie dat een traditionele aquacultuur (watercultuur of waterdieren kweken) combineert met hydrocultuur (planten kweken op water) in een symbiotische omgeving. De naam Aquaponics werd uitgevonden door Ron Parkhurst van Hanalei Nursery. In tegenstelling tot hydrocultuur of Aeroponics, is Aquaponics nog een vrij nieuwe cultuurtechniek. Aangezien de technologie wordt ontwikkeld en het proces wordt verfijnd, kan het naar de toekomst toe een potentieel proces worden om op grote schaal vissen, groenten, kruiden, en bloemen te produceren.

In principe bestaat aquaponics systeem in basis uit drie aan elkaar gekoppelde delen:

  1. De vistank: hierin leeft… de vis
  2. Een groeibed, waar de planten in groeien.
  3. Een pomp, het hart van het systeem dat het water rond pompt.

De kringloop begint bij het voeren van de vissen. De vis zet een deel van die voeding om in groei en tegelijkertijd stijgen in het water de schadelijke afvalstoffen zoals ammonium door de uitwerpselen van de vissen.

Nutrificerende bacteriën zetten deze stoffen eerst om in nitrieten. Andere bacteriën zetten de nitrieten dan weer om in nitraten, de ideale voeding voor planten. De voeding bevat ook natuurlijke sporenelementen en fosfaten.

Deze voedingsstoffen worden via een pompsysteem naar de planten geleid, waar de wortels opneemt wat ze nodig hebben en meteen het water filteren, waarna het schonere water terug naar de vissen gaat.

Aquaponics maakt dus gebruik van micro-organismen om de poep van vissen om te zetten in voedingsstoffen voor planten. De planten filteren op hun beurt het water voor de vissen. Het is een natuurlijke, milieuvriendelijke en duurzame manier van voedselproductie, zonder dat het water verschoond of chemische meststoffen toegepast hoeven te worden. Maar persoonlijk zijn er toch vraagtekens te stellen bij de duurzaamheid van Aquaponics. Daarover later in een nader artikel

Het Hydroponics systeem

Het groeibed is een bak of een soort eb en vloed systeem waarin de planten op een laag hydrokorrels (meestal kleikorrels), worden geplaatst. Het eb- en vloedsysteem word gevuld met water uit de vissen tank. De bacteriën en wormen komen tussen de korrels en de plantenwortels werken als een filter: zij maken het water schoon dat vervolgens terug spoelt naar de vissen tank.
Het duurt even voordat het ecosysteem in balans is en ook wanneer alles goed werkt moet je de installaties scherp in de gaten houden. Vissen eten en groeien, planten worden geoogst en moeten gezaaid worden en bacteriën kunnen het koud krijgen. Daarom is in het begin veel zorg nodig om het systeem optimaal te maken. Voortdurend meten en de condities aanpassen, zodat de vissen en planten gezond op groeien.