Het is bekend dat stevia zeer moeilijk te kweken is omdat het kiempercentage ongeveer 20% is. In dit project proberen we stevia in hydroponics te telen. We hebben tot nu toe een hoger percentage wat uitkomt, en wat doorgaans wordt genoemd.

Waarom doen we dit

Al honderden jaren gebruiken inheemse volken in Brazilië en Paraguay de bladeren van stevia als zoetstof. Met name door de Guarani-Indianen zijn de unieke voordelen van stevia of ‘kaa he-he’ (een inheemse term die als “zoet kruid” vertaald kan worden) bekend geworden. Deze inheemse mensen kenden de bladeren van de wilde steviastruik (uit de Amambay-bergstreek) en gebruikten ze in theevorm, medicinale drankjes of ze kauwden er simpelweg op vanwege de zoete smaak. In 1887 is stevia door een Italiaan, genaamd dr. Moises Santiago Bertoni, de directeur van het College van Landbouw in Asuncion in Paraguay, aan de wereld geïntroduceerd. Maar het duurde tot 1931 totdat stevia commercieel levensvatbaar werd. Belangrijk hierbij was dat in dat jaar twee Franse chemici stevioside isoleerden. Nu wordt het over de hele wereld gebruikt als zoetstof en tevens, hoewel minder vaak, voor duidelijke medische indicaties.  Maar waarom is Stevia interessant voor Hydroponics

  1. In een studie van 2013 was duidelijk te zien dat de CO-2 voetafdruk van stevia 79% lager is de hoge fructose maïs siroop (HFCS), 55% lager dan suikerbieten en 29% lager dan rietsuiker, op basis van de industriële productie normen.
  2. Er zijn meer dan 5.000 voedingsmiddelen en drankproducten in de wereld die gebruik maken van stevia als ingrediënt, waaronder zoetstoffen voor het bakken, evenals voor andere dagelijkse producten.
  3. De consument geeft meer de voorkeur aan voedsel en dranken die zij als natuurlijk zien. De componenten van stevia zoetstoffen bevatten nul aan calorieën.
  4. Je kunt tot 5 keer per jaar stevia oogsten. Wanneer je stevia buiten kweekt, kunt je ten minste twee keer in een seizoen oogsten. Behalve in warme zonnige streken dan krijg je zelfs een derde oogst.
  5. Uit een studie bleek dat alleen boron bij 5 ppm het glycoside gehalte verhoogde. En dat was in een veldtoestand. Je kunt dus effectief met hydroponics het gehalte verhogen. Er is al veel bekend over de juiste voedingstoffen voor stevia, alleen in het veld, waardoor de kosten hoger zijn in vergelijking met hydroponics
  6. Recentelijk is er een Steviol Glycoside Extractietechnologie ontwikkeld die te gebruiken is op kleine schaal. (lokaal of regionale nu mogelijk)
  7. De vraag naar Stevia neemt enorm toe vanwege de vraag naar zoetstoffen en in de toekomst binnen de farmacie.

Achtergond

Stevia is geen onbekende plant binnen de geneeskunde. Zo schrijven in Paraguay artsen steviathee voor tegen diabetes en worden hiervoor in Brazilië steviacapsules gebruikt. Maar het wordt ook voorgeschreven om het spijsverteringsproces te reguleren en de energie te verhogen. Het witte steviapoeder lijkt ook tandbederf te voorkomen. In China en Azië drinken mensen steviabladthee vanwege de voordelen op het gebied van anti-aging. Er zijn op dit moment al meer dan honderd verschillende stoffen ontdekt in de stevia. Steviabladeren bevatten acht terpene glycosiden, geïdentificeerd als stevioside, rebaudoside A, B, C, D en E en dulcoside A en C. De belangrijkste glycosiden zijn stevioside en rebaudoside A (Singh en Rao , 2005; Abou-Arab et al., 2010; Yadav et al.,2011). Deze geven een uitgesproken zoete smaak. Daarnaast bevatten de bladeren ook ß-caroteen, nilacine, riboflavine en thiamine. Stevia wordt beschreven in de Braziliaanse Farmacopee (5e ed. Farmacopeia Brasileira, 2010), die het (gedroogde) blad aangeeft als het gebruikte deel, waarbij die tenminste 12% van de totale koolhydraten en 4% steviosiden moet bevatten. Door zijn bijzondere eigenschappen behoort stevia de laatste jaren steeds meer tot een vast ingrediënt van voedsel- en drankbedrijven; ze gebruiken stevia om het voedsel en de drankproducten lekkerder (zoeter) te maken met minder calorieën.

Steviose

Momenteel zijn er twee belangrijke zoetstoffen uit stevia die gebruikt worden: stevioside en rebaudioside A. Deze worden ook wel steviolglycosiden of E960 genoemd, het officiële nummer dat ze als voedseladditief hebben gekregen. Steviolglycoside (of stevioside of rebausioside) is ca. 200-300 keer zo zoet als suiker (sacharose) en levert het geen calorieën. Met ingang van 2 december 2011 zijn steviolglycosiden in de Europese Unie toegelaten als zoetstof in levensmiddelen. Van meet af aan was er interesse in stevioside, de meest voorkomende van de acht glycosiden die in de steviaplant worden gevonden, maar de laatste jaren komt ook rebaudioside A, het kleine maar zoetere broertje van stevioside steeds meer onder de aandacht. Het voordeel van deze rebaudioside A is dat deze glycoside niet zo’n bittere nasmaak heeft, wat bij stevioside meer het geval is. We kennen stevioside inmiddels als een wit poeder dat gewonnen wordt uit de steviaplant met behulp van een aantal milieuvriendelijke processen. Jammer genoeg vinden wetenschappers in zowel het Verre Oosten als de Verenigde Staten de stevia blijkbaar nog niet goed genoeg en zijn ze daarom op zoek naar manieren om via genetische manipulatie het percentage stevioside te verhogen.

Conclusie

We weten al een tijdje dat de steviaplant veel gezondheidsvoordelen in zich draagt. Maar niet alle stevia-extracten zijn even effectief, als gevolg van zowel de teelt als de productiemethoden die invloed hebben op de werkzame bestanddelen. Zoals vaak binnen de fytotherapie moet je als je wilt profiteren van de voordelen van een plant de meest krachtige vorm gebruiken. In het geval van stevia is dat het bladextract. Het extract van het steviablad heeft vele componenten met bekende antimicrobiële eigenschappen tegen veel ziekteverwekkers. Dit is een voorbeeld waarover ik het had in het vorig artikel.  Sla kweken is geen kunst en draagt niet bij tot een duurzame gezondheidszorg of wereld. Stevia in ieder geval wel en is commercieel interessanter.

Wij zijn nu bezig met het telen van Stevia, waarbij het accent ligt op het snel kunnen telen vanaf zaad tot plant. En waarbij we de kiemplanten vrij snel in een hydroponics systeem plaatsen. Het is nu augustus en hebben de steviaplant 3 maanden in een hydroponicssysteem staan. Je kunt zien aan de bladeren dat er meer bladeren worden gemaakt dan in de grond. Het is compacter en de smaak is iets zoeter dan die van op het land. De opbrengst per vierkante meter is dan ook hoger. De wortels blijven relatief op maat.

© Ed van der Post